The Molecule Of More - lời giới thiệu

 

Thủa sơ khai,, Thượng Đế đã tạo ra các thiên đường và trái đất.

GIỚI THIỆU

LÊN VÀ XUỐNG

Hãy nhìn xuống. Bạn nhìn thấy gì? Đôi tay, bàn làm việc, sàn nhà, hay một cốc cà phê, hay máy laptop, một tờ báo. Chúng có điểm gì giống nhau? Đây đều là những thứ mà bạn có thể chạm vào. Những thứ bạn nhìn thấy khi bạn nhìn xuống là những thứ trong tầm với của bạn, những thứ bạn có thể kiểm soát ngay lúc này, những thứ mà bạn có thể dịch chuyển và thao tác mà không cần lên kế hoạch, hay nỗ lực, hay suy nghĩ. Dù nó là thành quả bạn có được từ lao động, hay từ sự tử tế của người xung quanh, hay đơn giản là do vận may, thì hầu hết những thứ mà bạn thấy được khi bạn nhìn xuống đều là của bạn. Chúng thuộc sở hữu của bạn.

Giờ hãy nhìn lên. Bạn nhìn thấy gì? Trần nhà, có lẽ là những bức tranh trên tường, hay những thứ ngoài cửa sổ: cây cối, nhà cửa, các công trình, mây trên trời – bất kỳ thứ gì ở rất xa. Chúng có điểm gì giống nhau? Để chạm vào chúng, bạn phải lên kế hoạch, phải suy nghĩ và tính toán. Cho dù chỉ là một nỗ lực nhỏ, thì bạn vẫn cần phải có chút nỗ lực nhỏ đó. Khác với những thứ bạn thấy khi nhìn xuống, nhìn lên sẽ cho bạn thấy những thứ mà chúng ta phải suy nghĩ và nỗ lực để có được.

Nghe có vẻ đơn giản – vì nó thực sự đơn giản như vậy thôi. Nhưng đối với bộ não, sự khác biệt này là cánh cửa phân tách giữa hai cách suy nghĩ khác nhau – hai phương thức hoàn toàn khác nhau để đối phó với thế giới này. Trong não của bạn, thế giới bên dưới được xử lý bạn một mớ các hóa chất – được gọi là các chất dẫn truyền thần kinh – giúp bạn trải nghiệm sự thỏa mãn và thích thú với bất cứ thứ gì mà bạn có ở ngay lúc này. Nhưng khi bạn ngẩng đầu lên nhìn thế giới bên trên, não của bạn sẽ dựa vào một hóa chất khác – một phân tử đơn độc – không chỉ giúp bạn tiến về phía trước, ra khỏi khu vực mà bàn tay có thể với tới, mà còn thúc đẩy bạn theo đuổi, kiểm soát, và sở hữu thế giới ngoài tầm với của bạn. Nó thúc đẩy bạn tìm kiếm những thứ xa xôi hơn, cả vật chất lẫn những thứ bạn không nhìn thấy được, như kiến thức, tình yêu, và quyền lực. Dù đó là việc với qua phía bàn ăn bên kia để lấy hũ muối, leo lên phi thuyền bay tới mặt trăng, hay lời cầu nguyện với thượng đế vượt qua khỏi không gian và thời gian, thì loại hóa chất này luôn cho chúng ta quyền chỉ huy trên mọi khoảng cách – dù là khoảng cách địa lý hay khoảng cách trí tuệ.

Các hóa chất bên dưới – hãy gọi chúng là Ngay và Luôn – cho phép bạn trải nghiệm những thứ trước mắt. Chúng cho phép bạn thưởng thức và tận hưởng mọi thứ, hay có thể là đấu tranh và bỏ chạy, ngay lúc này. Hóa chất bên trên thì khác. Nó khiến bạn khao khát những thứ mà bạn chưa có, và dẫn lối bạn đi tìm những thứ mới mẻ. Nó thưởng cho bạn khi bạn nghe lời nó, và khiến bạn khó chịu khi bạn không nghe theo nó. Nó là nguồn cội của sự sáng tạo, và ở xa hơn trong quang phổ của nó, nó cũng là nguồn cội của sự điên rồ. Nó là chìa khóa của sự nghiện ngập và con đường dẫn tới sự phục hồi; nó là phần sinh học khiến cho người điều hành tham vọng hy sinh mọi thứ để theo đuổi thành công, khiến cho những người diễn viên, doanh nhân và nghệ sĩ thành công tiếp tục phấn đấu sau khi họ đã có đủ tiền bạc và danh tiếng mà họ mơ ước; và nó cũng khiến một người vợ/chồng, vốn đã thỏa mãn với cuộc sống của họ, mạo hiểm tất cả mọi thứ để có được ai đó khác khiến tim họ đập mạnh. Nó là nguồn gốc của sự ngứa ngáy không thể chối bỏ khiến các nhà khoa học tìm kiếm lời giải thích và các triết gia tìm kiếm trật tự, lý do và ý nghĩa.

Nó là lý do tại sao chúng ta nhìn lên trời để tìm Thượng Đế và sự cứu chuộc; nó là lý do tại sao thiên đường thì ở trên còn trái đất lại ở dưới. Nó là nguyên liệu để vận hành cỗ máy ước mơ của chúng ta; nó là nguồn gốc sự tuyệt vọng khi chúng ta thất bại. Nó là lý do để chúng ta tìm kiếm và thành công; là lý do để chúng ta khám phá và phồn vinh.

Nó cũng là lý do tại sao chúng ta không bao giờ hạnh phúc quá lâu.

Đối với não của bạn, thứ phân tử đơn độc này là cỗ máy đa mục đích vĩnh cửu, thúc giục chúng ta, thông qua hàng nghìn chuỗi phản ứng hóa học thần kinh, để vượt lên trên niềm vui của việc chỉ tồn tại, để khám phá vũ trụ của những điều có thể xảy ra trong trí tưởng tượng của chúng ta. Động vật có vú, bò sát, chim, và cá đều có loại hóa chất này trong não chúng, nhưng không có loài nào có nhiều hơn con người. Nó là một phước lành, cũng là một lời nguyền, là động lực và là phần thưởng. Carbon, hydro, oxy, cộng với duy nhất một nguyên tử ni-tơ, nó có cấu trúc đơn giản nhưng kết quả lại vô cùng phức tạp. Nó là dopamine, và nó diễn giải toàn bộ câu chuyện về hành vi loài người.

Và nếu bạn muốn có nó ngay lúc này, nếu bạn muốn vận hành nó, bạn có thể làm điều đó.

Hãy nhìn lên.

 

GHI CHÚ TỪ CÁC TÁC GIẢ

Chúng tôi tập hợp trong cuốn sách này những thí nghiệm khoa học thú vị nhất mà chúng tôi có thể tìm được. Tuy nhiên, một số phần sẽ là suy đoán, đặc biệt là các chương sau. Thêm vào đó, ở một số phần chúng tôi sẽ đơn giản hóa các tài liệu để dễ hiểu hơn. Bộ não là một thứ quá phức tạp đến mức ngay cả nhà khoa học thần kinh xuất sắc nhất cũng phải đơn giản hóa nó để xây dựng một mô hình não có thể hiểu được. Tương tự, khoa học là một mớ bùi nhùi. Đôi khi các học thuyết này phản lại các học thuyết khác, và rất mất thời gian để tìm xem kết quả nào mới là chính xác. Việc xem xét toàn bộ bằng chứng sẽ khiến cho độc giả nhanh chóng chán, nên chúng tôi sẽ chọn lọc các nghiên cứu có ảnh hưởng quan trọng nhất trong lĩnh vực này, và phản ánh sự đồng thuận một cách khoa học – nếu có.

Khoa học không chỉ là một mớ bùi nhùi, đôi khi nó còn quái dị nữa. Công cuộc nghiên cứu hành vi con người có thể được thực hiện dưới các hình thức kỳ lạ. Không giống như việc nghiên cứu các hóa chất trong một ống nghiệm hay thậm chí là nghiên cứu sự truyền nhiệm trong người sống. Các nhà nghiên cứu não phải tìm ra cách khơi gợi các hành vi quan trọng trong môi trường thí nghiệm – đôi khi là các hành vi nhạy cảm được điều khiển bởi các cảm xúc mạnh như là sự sợ hãi, tham lam, ham muốn tình dục. Khi có thể, chúng tôi chọn các nghiên cứu nhấn mạnh sự lạ lùng này.

Nghiên cứu về loài người dưới mọi hình thức đều khó khăn. Không giống như ở trung tâm y tế - nơi mà một bác sĩ và một bệnh nhân hợp tác với nhau để chữa bệnh. Trong trường hợp đó, họ sẽ chọn bất kỳ hình thức chữa bệnh nào họ cho là sẽ hiệu quả tốt nhất, với mục đích duy nhất là làm cho bệnh nhân khỏe hơn.

Ngoài ra, mục đích của việc nghiên cứu là để trả lời một câu hỏi khoa học. Ngay cả khi các nhà khoa học làm việc chăm chỉ để giảm thiểu nguy cơ cho các đối tượng thí nghiệm, khoa họ cũng phải được ưu tiên hàng đầu. Đôi khi, việc tiếp cận các phương pháp điều trị thử nghiệm có thể cứu mạng người, nhưng thường thì các đối tượng thí nghiệm phải chịu những rủi ro mà họ sẽ không phải trải qua trong buổi trị liệu thông thường.

Tham gia vào các nghiên cứu, đối tượng thí nghiệm đã hy sinh một phần sự an toàn của bản thân để tạo ra lợi ích cho người khác – những người bệnh sẽ có một cuộc sống tốt hơn nếu nghiên cứu thành công. Họ cũng giống như những lính cứu hỏa chạy vào đám cháy để cứu những người bị kẹt trong đó, họ đã chọn lấy nguy hiểm về mình để giúp đỡ người khác.

Yếu tố quan trọng nhất đương nhiên là người tham gia thí nghiệm cần phải biết chính xác họ đang làm gì điều gì. Nó được gọi là sự đồng thuận có hiểu biết, và thường được trình bày dưới dạng tài liệu dài ngoằng giải thích mục đích của nghiên cứu và liệt kê tất cả nguy cơ kèm theo. Nó là một phương thức tốt, nhưng không hoàn hảo. Những người tham gia không phải lúc nào cũng đọc kỹ nó, thậm chí nhất nó quá dài. Đôi khi nhà nghiên cứu bỏ qua phần này khi mục đích của nghiên cứu bao gồm sự lừa dối. Tuy nhiên, nói chung là các nhà khoa học sẽ cố gắng hết sức để đảm bảo đối tượng thí nghiệm là những tình nguyện viên sẵn lòng khi họ giải đáp bí ẩn của hành vi con người.