TERTOSTERONE:
LOẠI HÓA CHẤT NGAY & LUÔN CỦA SỰ HẤP DẪN TÌNH DỤC
Đêm mà Samantha mới gặp Shawn, cô ấy đang ở ngày thứ
mười trong chu kỳ hàng tháng của mình. Điều này có nghĩa gì?
Testosterone điều khiển ham muốn tình dục ở cả nam và
nữ. Đàn ông sản sinh nhiều testosterone – nó chịu trách nhiệm cho các đặc điểm
nam tính, như là râu, các khối cơ trên cơ thể, và chất giọng trầm. Phụ nữ sản
sinh lượng ít hơn trong buồng trứng của họ. Trung bình, phụ nữ có lượng
testosterone nhiều nhất vào ngày 13 và 14 của chu kỳ kinh nguyệt. Đó là khi trứng
rụng khỏi tử cung, và cơ hội thụ thai cao nhất. Mức độ này cũng khác nhau tùy
theo ngày và tùy theo thời điểm trong ngày. Một số phụ nữ sản sinh nhiều
testosterone vào buổi sáng, số khác vào buổi trưa hay tối. Tình trạng của mỗi
người mỗi khác; một số phụ nữ còn sản sinh nhiều testosterone hơn đàn ông.
Testosterone có thể được dùng như một loại thuốc. Khi các nhà khoa học ở
Procter & Gamble (nhà sản xuất nước hoa Old Spice và tã giấy Pampers) thoa
gel testosterone lên da phụ nữ, họ sẽ quan hệ tình dục nhiều hơn. Không may là
một số người sẽ mọc râu, có giọng trầm, và còn gặp chứng hói đầu ở nam giới,
nên thứ gel được gọi là “Viagra nữ” chưa bao giờ được Cục Thực Phẩm & Thuốc
cấp phép ở Mỹ.
Helen Fisher, một nhà nhân chủng học ở Đại Học Rutgers
và trưởng cố vấn khoa học cho trang web hẹn hò Match.com, đã chỉ ra rằng loại động
cơ tình dục đến từ testosterone cũng giống như những động cơ tự nhiên khác như
cơn đói. Khi ai đó đói, mọi loại thức ăn đều có thể thỏa mãn cảm giác thèm ăn của
người đó. Tương tự, khi ai đó ham muốn tình dục do testosterone điều khiển, ham
muốn này đơn giản là về tình dục, chứ không phải về tình dục với ai đó cụ thể.
Trong nhiều trường hợp, nhất là ở người trẻ, gần như là ai-cũng-được. Và nó
cũng không phải một loại ham muốn quá mức. Người ta chẳng thể chết vì ham muốn
tình dục được. Testosterone không khiến họ tự tử hay ám sát người khác – khác với
việc bị tình yêu làm cho choáng ngợp dưới sự dẫn dắt của dopamine.
Shawn
lau sạch tấm gương trong căn phòng tắm đầy hơi nước, những ngón tay anh vuốt dọc
theo mớ tóc đen, mỉm cười. “Được rồi đây”, anh nói.
“Khoan,
đợi đã.”, Samantha nói. Cô ấy tém mấy ngọn tóc trước trán anh, “Thế này thì đẹp
trai hơn.”
“Và…”
“Xuống
nào, chàng trai,” Samantha nói, và cô hôn nhẹ lên má anh.
DOPAMINE
ĐƯA BẠN LÊN GIƯỜNG … VÀ CHEN LÊN THEO
Từ sự dự đoán đầy phấn khởi, đến niềm khoái cảm thể
xác từ sự thâm mật, các giai đoạn của tình dục đã tóm lược các giai đoạn của
tình yêu: tình dục chính là tình yêu được tua nhanh. Tình dục được bắt đầu bằng
ham muốn, một hiện tượng sản sinh dopamine được điều khiển bởi hormone
testosterone. Được bắt đầu bằng sự kích thích – một loại cảm xúc hướng về phía
trước, mang tính chất của dopamine. Khi bắt đầu có sự tiếp xúc thể xác, bộ não
chuyển quyền kiểm soát cho N&L để tạo ra khoái cảm đến từ trải nghiệm xúc
giác, chủ yếu là endorphins. Sự viên mãn của hành động – cực khoái, chủ yếu là
trải nghiệm ngay và luôn, với endorphins và các chất dẫn truyền thần kinh loại
N&L khác, chúng cùng nhau làm việc để đè dopamine xuống.
Chuyển biến này được camera chụp lại khi đàn ông và phụ
nữ ở Phần Lan mang máy scan não và được kích thích cực khoái. Máy scan chỉ ra rằng
cơn cực khoái tình dục liên quan tới sự suy giảm hoạt động trong phần não trước
trán, bộ phận sản sinh dopamine của não bộ chịu trách nhiệm chính cho việc hạn
chế có chủ ý đối với các hành vi. Sự nới lỏng kiểm soát này cho phép thúc đẩy
các hoạt động cần thiết của N&L để đạt cực khoái. Đối tượng thí nghiệm dù
là nam hay nữ cũng không quan trọng. Hầu như không có ngoại lệ nào, não bộ của
chúng ta luôn có chung một phản ứng với cực khoái: tắt dopamine, mở N&L.
Đó là cách mà mọi thứ vận hành. Nhưng, cũng như người
ta hay gặp khó khăn để chuyển tiếp từ tình yêu đam mê sang tình yêu đồng hành,
nhưng người đang bị dopamine điều khiển sẽ cảm thấy khó khăn trong việc để cho
N&L lên ngôi trong quá trình quan hệ tình dục. Có nghĩa là, những người có
mức độ dopamine cao đôi khi cảm thấy vô cùng khó khăn để ngừng suy nghĩ và tận
hưởng cảm giác đến từ sự thân mật – nghĩ ít đi và cảm nhận nhiều hơn
Trong khi các chất dẫn truyền thần kinh N&L giúp
chúng ta trải nghiệm thực tế - và thực tế trong tình dục thì rất mãnh liệt –
thì dopamine lại lơ lửng phía trên thực tế. Nó luôn gợi lên suy nghĩ về những
thứ tốt hơn. Hơn nữa, nó còn cho chúng ta quyền kiểm soát thứ thực tế thay thế
đó. Những thế giới tưởng tượng đó có thật hay không đều không quan trọng.
Dopamine luôn có thể khiến chúng ta đuổi theo những bóng ma.
Đụng độ tình dục (sexual encounter), đặc biệt mà với
những người đang trong một mối quan hệ nghiêm túc, chính là nạn nân của những
bóng ma dopamine này. Một cuộc khảo sát 141 phụ nữ đã chỉ ra rằng 65% trong số
họ mơ mộng trong khi đang giao hợp, họ mơ mộng về một người khác hoặc làm điều
gì đó hoàn toàn khác. Những nghiên cứu khác cho ra kết quả là 92%. Đàn ông cũng
mơ mộng về tình dục nhiều như phụ nữ, và khi họ càng quan hệ nhiều, họ càng mơ
mộng nhiều hơn.
Thật là trớ trêu khi những phản ứng não bộ cho chúng
ta năng lượng và động lực mà chúng ta cần để lên giường với người bạn tình lý
tưởng, sau đó là chen ngang vào quá trình chúng ta tận hưởng niềm vui. Một phần
của nó bao gồm sự mãnh liệt của trải nghiệm. Quan hệ tình dục lần đầu tiên thì
mãnh liệt hơn nhiều so với quan hệ tình dục lần thứ một trăm – đặc biệt là tình
dục với cùng một người. Nhưng cực điểm của trải nghiệm – cực khoái – hầu như
luôn đủ mãnh liệt để đẩy một con người hay mơ mộng nhất vào thế giới thực
N&L.
TẠI
SAO MẸ LẠI MUỐN CHÚNG TA CHỜ ĐỢI ĐẾN LÚC KẾT HÔN
Dù sự thay đổi văn hóa đã khiến cho quan điểm này trở
nên lạc hậu đối với một số người, thì vẫn còn nhiều bà mẹ (và những người cha
lo lắng) khuyến khích con gái mình nên “giữ gìn trước hôn nhân”. Điều này là một
phần trong việc giáo dục đạo đức và tôn giáo, nhưng, liệu có ích lợi nào trong
việc chờ đợi này dựa trên hóa học thần kinh không?
Testosterone và dopamine có một mối quan hệ đặc biệt.
Trong giai đoạn tình yêu đam mê, testosterone là N&L duy nhất mà dopamine
không chèn ép. Thật ra, chúng kết hợp với nhau để tạo thành một vòng phản hồi –
một cỗ máy động lực bất diệt thúc đẩy cảm xúc lãng mạn của chúng ta. Tình yêu
đam mê thường làm tăng ham muốn tình dục. Testosterone tăng tốc ham muốn này.
Ham muốn tăng lên sau đó lại khiến cho tình yêu đam mê tăng lên. Vì thế, chống
lại sự thỏa mãn tình dục thực sự nâng cao đam mê – dĩ nhiên điều này không kéo
dài vĩnh viễn, và cũng cần phải có sự hy sinh to lớn, nhưng hiệu quả là có thật.
Do đó, chúng ta đã tìm được lời giải thích trên phương diện hóa học cho ít nhất
một phần nào của cơ sở các hành vi mà chúng ta thấy hiện nay. Chờ đợi giúp kéo
dài giai đoạn thú vị nhất của tình yêu. Cảm giác vui buồn lẫn ngọt của khoảng
cách và sự chối từ là vũ khí tối thượng cho các phản ứng hóa học.
Đam mê bị hoãn lại chính là đam mê trường tồn. Nếu người
mẹ muốn con gái mình kết hôn, thổi phồng ý nghĩa của đam mê là một cách tốt.
Dopamine thường bị dập tắt đi các ảo tưởng trở thành thực tế, và dopamine chính
là loại hóa chất điều khiển tình yêu lãng mạn. Vậy thì cái gì sẽ khiến mức
dopamine được nâng cao hơn nữa: đồng ý quan hệ tình dục, hay giữ gìn cho tương
lai xa hơn? Mẹ đã biết trước đáp án từ lâu – trong khi chúng ta bây giờ mới hiểu
được tại sao lại thế.
Shawn
hơi lên cân, nhưng Samantha cảm thấy anh ấy hấp dẫn hơn bao giờ hết. Shawn cũng
nghĩ rằng Samantha đẹp hơn bao giờ hết. Ngay cả khi anh đánh giá cao nhan sắc của
cô khi cô ăn diện, nhưng anh lén nói với bạn bè mình rằng trong mắt anh, cô quyến
rũ nhất là cô thức dậy trong mớ tóc rối, không trang điểm và mặc cái áo thun cũ
từ thời đại học của anh. Sau đó, họ phải nhỏ giọng nói chuyện với nhau, để
tranh thủ thêm vài phút khi con họ còn ngủ, vì mỗi sáng, khi được ở một mình
không bị quan sát, là một khoảnh khắc hiếm hoi mà họ có thể tận hưởng việc ở
bên nhau.
Samantha
đã học được cách giúp Shawn vượt qua sự bất an giữ anh lại nơi làm việc, và anh
cũng tìm ra thời gian rảnh rỗi để giúp đỡ cô, nên cô có thể theo đuổi bằng thạc
sĩ của mình. Nhưng họ càng lúc càng yêu thích việc được ở bên nhau. Đôi khi họ
không cần nói gì cả, hồi xưa họ sẽ cảm thấy điều này thật là kì lạ - còn bây giờ
thì họ cảm thấy thật dễ chịu. Samantha nhớ cái đêm mà Shawn chạm vào cô, vuốt
ve hông cô, rồi rụt tay lại. Cô nghe tiếng anh lật người lại rồi tạo ra loại âm
thanh mà anh luôn làm trước khi chìm vào giấc ngủ.
“Sao
vậy?” cô hỏi.
“Không
có gì,” Shawn nói. “Chỉ để chắc chắn rằng em ở đó.”
Dopamine có biệt danh là “phân tử của sự vui vẻ” dựa
trên các thí nghiệm với thuốc phiện. Thuốc phiện khiến cho mạch hoạt động của
dopamine phát sáng, và các đối tượng thí nghiệm trải nghiệm cảm giác hưng phấn.
Trông có vẻ đơn giản, cho đến khi các nghiên cứu khác được thực hiện với những
phần thưởng tự nhiên – ví dụ như với thức ăn – cho kết quả rằng chỉ những phần
thưởng không đoán trước được mới thúc đẩy sản sinh dopamine. Phản ứng dopamine
không phải là dành cho phần thưởng, mà là dành cho lỗi dự đoán phần thưởng: kết
quả của phép tính phần thưởng thực tế trừ đi phần thưởng dự đoán. Đó là lý do tại
sao ái tình không tồn tại vĩnh cửu. Khi chúng ta rơi vào lưới tình, chúng ta
nhìn chăm chăm nhìn vào tương lai hoàn hảo với sự hiện diện của người chúng ta
yêu. Đó là một tương lai được dựng lên bằng trí tưởng tượng trong cơn sốt – thứ
mà sẽ vụn vỡ ngay khi thực tế tự đánh giá lại chính nó sau mười hai đến mười
tám tháng. Sau đó thì sao? Trong nhiều trường hợp, đây là dấu chấm hết. Mối
quan hệ sẽ kết thúc, và cuộc tìm kiếm cảm giác hồi hộp từ dopamine lại bắt đầu
lại từ đầu. Trong trường hợp khác, tình yêu đam mê sẽ chuyển mình thành một thứ
lâu dài hơn. Nó có thể trở thành tình yêu đồng hành, thứ tình cảm có lẽ không hồi
hộp như cái cách mà dopamine hoạt động, nhưng nó có quyền năng để tạo ra sự hạnh
phúc – một thứ hạnh phúc lâu dài dựa trên các chất dẫn truyền thần kinh N&L
như oxytocin, vasopressin, và endorphin.
Giống như những ám ảnh cũ kỹ ưa thích của chúng ta –
các nhà hàng, cửa hiệu, thậm chí là các thành phố. Sự yêu mến của chúng ta đối
với chúng đến từ niềm vui khi chúng ta ở trong hoàn cảnh quen thuộc: bản chất
có thật và những tính chất vật lý của nơi chốn đó. Chúng ta yêu thích sự quen
thuộc không phải vì nó có thể sẽ trở thành thứ gì đó, mà bởi vì nó chính là thứ
gì đó. Dopamine, chất dẫn truyền thần kinh có mục đích tối đa hóa các phần thưởng
trong tương lai, thúc đẩy chúng ta đặt bước lên con đường tìm kiếm tình yêu. Nó
nâng cao khao khát của chúng ta, thắp sáng trí tưởng tượng của chúng ta, và kéo
chúng ta vào một mối quan hệ đầy hứa hẹn rực rỡ. Nhưng đối với tình yêu, thì
dopamine chỉ là nơi bắt đầu, không phải nơi kết thúc. Nó chẳng bao giờ thỏa
mãn. Dopamine chỉ có thể nói, “nhiều hơn nữa!”.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét