Thứ Tư, 27 tháng 7, 2022

How Pleasure Works - chương 3 (4)

 

SÂU SẮC HƠN

Thậm chí khi bạn giới hạn các ứng viên bằng giới tính, quan hệ họ hàng, và lịch sử tình dục, thì việc chọn bạn tình vẫn rất khó khăn. Charles Darwin vào năm 29 tuổi đã rất băn khoăn rằng liệu có nên kết hôn hay không. Ông đã viết “Marry-Marry-Marry Q.E.D” và nhiều tháng sau, ông ta làm đúng như thế.

Bảng phân tích lợi hại của việc kết hôn của Darwin là một hỗn hợp giữa chủ nghĩa thời Victoria và, à, chủ nghĩa Darwin. Trẻ con là điểm quan trọng hàng đầu của danh sách bên phía “Kết hôn”, nhưng chúng cũng nằm ở bên phía “Không Kết Hôn” vì chi phí cũng như sự căng thẳng mà chúng đem lại. Tình dục không được đề cập tới, nhưng sự liên hệ thể chất thì có. Nhưng ý tưởng chính của bên “lợi” không phải là tình dục hay con cái, mà là hôn nhân sẽ làm phong phú đời sống của Darwin, sẽ cho ông có một người bạn, một người đồng hành.

Một trong số các thư tình mà ông viết cho Emma Wedgwood, một tuần trước khi họ kết hôn, Darwin nói rằng, “Anh nghĩ rằng em sẽ khiến anh trở nên người hơn, và sẽ dạy anh biết rằng có niềm hạnh phúc lớn lao hơn, thay vì xây dựng các lý thuyết và thu thập chứng cứ trong im lặng và cô độc.” Bà ấy đã làm như thế; họ có một mối quan hệ thân thiết đặc biệt, một mối quan hệ đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến công việc của ông ấy, vì mối quan tâm và sự tôn trọng của ông đối với quan điểm tôn giáo của Emma đã làm giảm bớt những tuyên bố của ông ấy về cách sự tiến hóa đã hình thành tâm trí con người.

Cưới

Con cái (nếu Chúa vui lòng)

Bạn đồng hành vĩnh viễn (và một người bạn lúc tuổi già) người sẽ thích tôi và tôi cũng thíhc người ấy

Một thứ để yêu thương và chơi cùng – vui hơn chơi với một con cún

Gia đình, và ai đó chăm sóc nhà cửa

Âm nhạc và tiếng nói của phụ nữ

Những thứ này tốt cho sức khỏe

Nhưng mà tốn thời gian

 

 

 

 

 

 

 

Chúa ơi, thật không thể chịu đựng được khi nghĩ đến việc dành cả cuộc đời mình, như một con ong vò vẽ, làm việc, làm việc và chỉ làm việc. — Không, không làm vậy đâu — Hãy tưởng tượng sống cả ngày đơn độc trong Ngôi nhà London bẩn thỉu khói bụi.— Chỉ hình dung một người vợ êm ái xinh đẹp trên chiếc ghế sô pha trước lò sưởi, có lẽ là sách và âm nhạc — Hãy so sánh tầm nhìn này với thực tế tồi tệ của Grt. Marlbro ’St.

Không cưới

Tự do đi tới bất kỳ đâu mình thích

Tự do lựa chọn loại xã hội, hoặc không cần xã hội

Nói chuyện với những người đàn ông thông thái ở các câu lạc bộ

Không bị bắt đi thăm họ hàng & dính vào những chuyện vặt vãnh

Thoát khỏi chi phí & sự căng thẳng khi nuôi con

Có thể có lẽ là run sợ — Mất thời gian. — không thể đọc vào các buổi tối — béo và nhàn rỗi — Lo lắng và trách nhiệm — ít tiền hơn cho sách – nếu nhiều con thì phải chi tiền mua thực phẩm (nhưng làm việc quá nhiều thì rất tệ cho sức khỏe) Có lẽ vợ tôi sẽ không thích Luân Đôn, và kết quả là tôi sẽ bị trục xuất & biến chất thành kẻ ngu si đần độn, ngu ngốc

 

Khi tìm kiếm một người bạn đời, Darwin đã dùng nhiều tiêu chuẩn hơn là sự cân đối hay tỉ lệ giữa hông và eo. Ông muốn một người tốt đẹp và đặc biệt. Từ gương mặt và thân thể, bạn có thể nhìn ra được tuổi trẻ và sức khỏe, nhưng người ta cũng tìm kiếm những phẩm chất như sự thông minh và sự tử tế. Những người thông minh và tử tế thường sống tốt, và con cái của họ cũng vậy. Bạn cũng sẽ muốn một người thật lòng thật dạ chăm sóc con cái, và một người sẽ giúp đỡ và ủng hộ bạn. Trong một nghiên cứu lớn nhất từng được thực hiện về việc tìm bạn đời của con người ở 37 nền văn hóa khác nhau, không ngạc nhiên khi kết quả cho thấy rằng yếu tố quan trọng nhất cho cả đàn ông và phụ nữ khi tìm kiếm bạn đời là sự tử tế.

NHƯ DARWIN, tất cả chúng ta đều tìm kiếm một nửa của mình là người thông minh và thành thực và tử tế. Vấn đề là, làm sao để tìm ra họ.

Điều này dẫn chúng ta tới cái mà các nhà sinh vật học gọi là chọn lọc tình dục. Ví dụ như cái đuôi lộng lẫy của con công đực. Những cái đuôi này còn không chỉ vô dụng không thôi – khó sử dụng và rất nặng nề, khiến nó hành động chậm chạp hơn, khó giữ vệ sinh, và là dấu hiệu thu hút kẻ săn mồi. Trước khi phát triển thuyết chọn lọc giới tính, Darwin đã viết rằng nhìn đuôi công làm ông phát ốm – nó là một sự bác bỏ nhục nhã lô gic chọn lọc tự nhiên.

Ông ấy đã giải đáp rằng những cái đuôi này không trực tiếp giúp công đực sống sót; nó cũng không giúp công đực tránh khỏi kẻ săn mồi hay giết con mồi hay cung cấp sự ấm áp hay bất cứ thứ gì giúp chúng hoạt động tốt hơn trong thế giới vật chất. Nhưng nó giúp chúng thu hút công cái. Nếu công cái thích kết đôi với những con công đực nhiều màu sắc hơn, thì thế hệ kế tiếp sẽ có nhiều con công đực màu mè và con công cái thích màu mè rực rỡ, và, sau nhiều quá trình tiến hóa, chúng ta có những con công đực có đuôi lộng lẫy như hiện nay.

Năm 1958, nhà sinh vật học tiến hóa John Maynard Smith mở rộng phân tích này với điệu nhảy phức tạp của ruồi giấm đực. Những điệu nhảy này trông có vẻ rất vô dụng, và chúng thực sự vô dụng – trừ phi bạn tính tới chuyện chọn lọc tình dục. Con cái thường dùng những điệu nhảy này để quyết định sẽ kết đôi với ai, một lựa chọn tiến hóa hợp lý vì chúng cần phải khỏe mạnh để nhảy tốt. Những con cái kén chọn sẽ có những đứa con khỏe mạnh, và gien này đã thúc đẩy dân số ruồi phát triển thành nhiều con đực nhảy nhót và con cái thích tìm kiếm những vũ công.

Nhà tâm lý học Geoffrey Miller đã lập luận rằng nhiều khía cạnh thú vị và phô trương hơn của bản chất con người đã được phát triển thông qua lựa chọn tình dục, đây là một cách để mọi người quảng cáo sự xứng đáng của họ với người khác. Có nhiều cách để chúng ta tiết lộ thể lực của mình, và theo Miller thì gồm có khiêu vũ, cùng nhiều môn thể thao, nghệ thuật, hoạt động từ thiện và sự hài hước. Đối với anh ấy, bộ não là một “vật trang trí tuyệt đẹp cho tình dục”.

Tôi sẽ không trình bày chi tiết về thuyết lớn của Miller ở đây, nhưng có hai khái niệm mà ông nói về sự hấp dẫn giới tính rất đáng bàn tới. Đầu tiên là chi phí để tạo ra độ nhận diện, điều đã được đề cập trong chương trước về ví dụ tại sao người ta lại chuộng nước đóng chai. Ý tưởng cho rằng tính chất cá nhân chỉ được phô bày khi hành động đó tốn phí hoặc có độ khó nhất định hoặc cần phải hy sinh gì đó. Nếu một người có thể dễ dàng phô bày phần tính chất đó, thì nó không đáng giá, vì nó tầm thường và dễ làm giả. Tạo độ nhận diện tốn chi phí thể hiện bằng những món quà mà chúng ta tặng cho nhau, đặc biệt là trong thời gian tán tỉnh. Miller hùng biện rằng, "Tại sao một người đàn ông nên tặng một người phụ nữ một chiếc nhẫn đính hôn kim cương vô dụng, trong khi anh ta có thể mua cho cô ấy một củ khoai tây to đẹp mà cô ấy ít nhất có thể ăn?" Câu trả lời của ông ấy là sự tốn kém và vô dụng của món quà chính là điểm mấu chốt của nó. Một viên kim cương được hiểu như dấu hiệu của tình yêu – thứ mà củ khoai tây không làm được, vì hầu như ai cũng chỉ tặng nó cho một người duy nhất mà họ quan tâm, vì thế việc trao tặng này phát ra tín hiệu vừa giàu có vừa mang tính cam kết lâu dài.

Giá trị tài chính không phải là dấu hiệu cam kết lâu dài duy nhất. Nhà kinh tế học Tyler Cowen đã chỉ ra rằng món quà tốt nhất cho người mà bạn chung sống là những thứ mà bạn, chính bạn, không muốn. Ông nói rằng, ngay cả khi vợ ông sẽ thích nguyên bộ DVD Battlestar Galatica, thì đây cũng là một món quà đáng chán, vì ông ấy cũng có được niềm vui từ nó, vì thế việc trao tặng không phát ra bất kỳ tín hiệu nào là ông ấy yêu bà.

Các tín hiệu khác bao gồm đổi tên, dọn vào ở chung, hay xăm hình tên của người yêu (không phải hình xăm dán-tạm mà bạn có thể dễ dàng rửa trôi với nước nóng). Hôn nhân rõ ràng là một loại cam kết, và càng ngày nó càng tốn kém (và càng trở thành một tín hiệu của tình yêu) nếu người ta gặp khó khăn khi ly dị. Các thỏa thuận tiền hôn nhân, dù hợp lý đến đâu cũng có tác dụng ngược lại, vì bạn đang báo hiệu một cách rõ ràng rằng mối quan hệ có thể kết thúc và che chắn cho bạn khỏi những cái giá phải trả. Một người đàn ông thắt ống dẫn tinh sau khi vợ anh ta không còn khả năng sinh sản nữa là tín hiệu rằng anh ta sẽ không bỏ cô ấy và có con với một người phụ nữ trẻ hơn (nhưng, một lần nữa, nếu việc thắt ống dẫn tinh có thể gỡ ra thì điều đó không lãng mạn bằng).

Đây là dấu hiệu của sự cam kết lâu dài, của tình yêu, mặc dù chúng ta không nên đề cập đến chuyện không phải lúc nào những việc phát tín hiệu tốn kém này cũng được hoan nghênh. Thí dụ như, những việc như cắt bỏ một lỗ tai thì quá đáng, cũng như việc xăm mình hay tự cắt xẻo bản thân trong ngày hẹn hò đầu tiên. Dù những điều này hiệu quả trong việc báo hiệu sự quan tâm và sự tận tâm, chúng cũng truyền tải sự tuyệt vọng và điên cuồng.

Ý tưởng thứ hai của Miller là “người kén chọn nóng bỏng”. Ý tưởng là khi chúng ta chọn bạn đời, chúng ta thường tìm kiếm những người mang lại cho chúng ta khoái cảm. Điều này thể hiện chính xác ở mức độ cá nhân, nhưng Miller đã khai thác nó từ quan điểm của nhà thích nghi, như một động lực cho sự tiến hóa của một số đặc điểm nhất định.

Một ví dụ sinh lý đơn giản là dương vật. Cơ thể con người có rất nhiều điều kỳ lạ so với các loài linh trưởng khác - con đực mọc râu, con cái có ngực và mông nở nang và vòng eo hẹp - nhưng sự khác biệt nổi bật nhất là ở bộ phận sinh dục của con đực. Một số loài linh trưởng có bộ phận sinh dục nhìn thú vị hơn con người. Loài khỉ mặt chó có bìu màu tím hồng tươi và dương vật màu đỏ, loài khỉ trán trắng có bìu màu xanh lam và dương vật màu đỏ, v.v. Nhưng dương vật của con người có lợi thế rõ ràng về xúc giác, dài hơn, dày hơn và linh hoạt hơn - rất khác với dương vật nhỏ, mỏng như bút chì của các loài linh trưởng khác, dài khoảng 2-3 inch và được làm cứng bởi xương dương vật. Miller đưa ra tuyên bố gây tranh cãi rằng đây là sản phẩm của chọn lọc tình dục của nữ; phụ nữ bị thu hút bởi những người đàn ông mang lại cho họ khoái cảm tình dục, dẫn đến sự tiến hóa của một dương vật tốt hơn.

Đối với Miller, bộ não đã phát triển giống như dương vật. Mọi người đang tìm kiếm những người bạn giải trí. Chúng ta thích ở bên và làm bạn với những người làm cho chúng ta hạnh phúc. Điều này đặt sự tiến hóa trong một ánh sáng mới. Các nhà tâm lý học tiến hóa thường coi tâm trí như một máy thu thập dữ liệu khoa học, xây dựng các lý thuyết về môi trường tự nhiên, hoặc như một kẻ mưu đồ Machiavelli, cố gắng đánh bại người khác trong trò chơi thống trị xã hội có tổng bằng không. Có thể tâm trí cũng là một trung tâm giải trí, được hình thành bởi chọn lọc tình dục để đem lại khoái cảm cho người khác, để sở hữu khả năng kể chuyện, sự quyến rũ và hài hước.

TÌNH YÊU CHÂN THÀNH

Cho tới nay, chúng ta tin rằng ham muốn tình dục có thể hàm chứa sự thông minh. Mặc dù chúng ta tiến hóa để nhạy cảm hơn với hình dáng gương mặt và độ cong của phần hông, chúng ta cũng tìm kiếm những yếu tố sâu sắc hơn, bao gồm lịch sử tình dục, dấu hiệu của sự cam kết lâu dài, và sự thông thái, ấm áp, tử tế.

Ở đây tôi muốn nhấn mạnh một khía cạnh khác trong sự sâu sắc này, rằng chúng ta không hoàn toàn bị thu hút bởi gương mặt hay cơ thể, thậm chí là tính cách hay trí tuệ. Chúng ta bị thu hút bởi một người cụ thể vô tình sở hữu những đặc điểm nhất định. Chúng ta yêu những cá nhân, chứ không phải yêu khía cạnh nào đó của con người. Như George Bernard Shaw đã nói, “Tình yêu là sự phóng đại thô thiển về sự khác biệt của một người so với những người còn lại.”

Có hai lý do để nói về tình yêu như vậy. Đầu tiên là sức mạnh quyến rũ của nó. Nếu bạn gắn bó với tôi vì trí thông minh, sự giàu có hay sắc đẹp của tôi – mà không phải là chính tôi, bản thân tôi - thì mối quan hệ của chúng ta rất mong manh. Nhà tâm lý học Steven Pinker chỉ ra nỗi lo ở đây:

Làm sao bạn có thể chắc chắn rằng một đối tác tiềm năng sẽ không rời bỏ bạn ngay khi bằng lý trí, anh ta/cô ta nhìn thấy một người có đủ phẩm chất 10/10 xuất hiện. Câu trả lời là, đừng chấp nhận một đối tác thích bạn vì những lý do liên quan đến lý trí; hãy tìm một đối tác cam kết ở với bạn vì bạn là chính bạn.

Loại cam kết này có thể trông có vẻ phi lý, nhưng nó là một sự phi lý hấp dẫn, và nếu người này cũng thích bạn, thì nó sẽ trở nên vô cùng hấp dẫn. “Thầm tính toán rằng ngoại hình, khả năng kiếm tiền và chỉ số IQ của người yêu đáp ứng các tiêu chuẩn tối thiểu của bạn có thể sẽ giết chết tâm trạng lãng mạn,” Pinker lưu ý. “Phương pháp để đi đến trái tim của một người là tuyên bố điều ngược lại — rằng bạn đang yêu vì bạn không thể kềm chế được”. Thật vậy, các nhà khoa học thần kinh đã phát hiện ra các hệ thống dành riêng cho tình yêu lãng mạn và sự gắn bó, và một số người đã lập luận rằng bạn có thể nghiện một người nào đó giống như cách người ta nghiện cocaine — mặc dù kiểu nghiện này không phải là tình yêu lãng mạn mà là tình yêu của một người mẹ dành cho đứa con của mình.

Sự tập trung vào các cá nhân không chỉ là một chiến thuật quyến rũ. Lý do thứ hai lý giải tại sao chúng ta yêu các cá nhân (thay vì một đặc điểm nhất định nào đó) là: chúng ta tập trung trên các cá nhân cho mọi thứ có giá trị với chúng ta. Đây là cách mà chúng ta lý giải về các tác phẩm nghệ thuật, các sản phẩm tiêu dùng, và các vật phẩm tình cảm. Nếu tôi sở hữu tranh của Chagall, tôi sẽ không vui gì khi ai đó đổi nó lấy một bức bản sao, ngay cả khi tôi không thể phát hiện ra sự khác biệt. Tôi muốn chính bức vẽ đó, không phải thứ trông giống nó. Một các đồng hồ Rolex nhái chắc chắn sẽ có ít giá trị hơn một cái thật, bất chấp việc nó trông đẹp đẽ ra sao, và khi chúng ta thay thế tấm chăn an toàn của một đứa trẻ hay con gấu teddy của nó với một bản sao (điều mà chúng tôi đã làm trong phòng thí nghiệm – sẽ trình bày trong chương sau), trẻ không hề vui vẻ với điều đó.

Để hiểu rõ khía cạnh này của tình yêu, hãy nghĩ về người mà bạn yêu nhất. Giờ hay tưởng tượng rằng có ai đó khác trên thế giới, nhìn giống y như người đó, giống đến nỗi hầu hết mọi người đều không thể phân biệt nổi. Hãy tưởng tượng rằng người đó là một người nhân bản của người bạn yêu và được nuôi dạy trong cùng một ngôi nhà bởi cùng bố mẹ.

Nói cách khác, có thể tưởng tượng rằng người bạn yêu có anh chị em song sinh cùng trứng. Nếu bạn bị hấp dẫn bởi các đặc điểm của người ấy, thay vì bản thân người ấy, thì sự hấp dẫn đó cũng sẽ phát triển ở một mức độ nào đó với anh chị em song sinh của người ấy. Điều thú vị là, các nghiên cứu về những người đã cưới một người trong cặp song sinh đã chỉ ra rằng điều này thường không xảy ra. Sự hấp dẫn tình cảm chỉ dành cho người mà bạn cưới, chứ không phải những phẩm chất đặc biệt của người đó.

Ham muốn tình dục cũng tương tự, nó hình thành trên riêng từng cá nhân chứ không phải với các phẩm chất riêng biệt - mặc dù ở đây, cá nhân ít quen thuộc hơn có thể tạo ra phản ứng lớn hơn. Một vở kịch của Isaac Bashevic Singer đã mô tả vấn đề này một cách khéo léo bằng một cú lừa tình vô tình. Singer kể về một kẻ khờ đi lang thang khỏi làng Chelm của anh ta, bị lạc, và cuối cùng quay lại phía cuối làng, nhưng anh ta rất bối rối, anh ta cho rằng bản thân đã đi vào một ngôi làng khác có những người giống y hệt người trong làng của anh ta. Anh ta nhìn thấy vợ mình, người mà anh ta đã nhàm chán từ rất lâu, trở nên vô cùng quyến rũ. Ở mức độ thị giác, cô ấy đương nhiên là trông rất quen thuộc – nhưng chúng ta lại không phải là sinh vật thị giác. Theo tôi biết thì chưa có ai từng làm thí nghiệm, nhưng tôi dám cá rằng vợ hoặc chồng của những cặp song sinh giống hệt nhau sẽ bị ảnh hưởng một cách bất thường, thậm chí là bị kích thích bởi việc nhìn thấy người anh chị em song sinh khỏa thân của vợ hoặc chồng của họ, mặc dù ở mức độ thị giác, họ hoàn toàn quen thuộc với cơ thể đó.

Thật vậy, các biến thể của thử nghiệm này đang được thực hiện trực tuyến mỗi ngày. Các trang web khiêu dâm khoe khoang về hình ảnh khỏa thân của những người nổi tiếng được chụp từ các clip phim hoặc trong một số trường hợp, từ ống kính tele. Có lẽ, điều khiến những bức ảnh này trở nên thú vị không phải là bản thân trải nghiệm thị giác (vì những bức ảnh đôi khi mờ mịt và người xem không thể nhận ra ai là ai); mà là ý thức được đang xem hình ai. Nếu bạn biết rằng đây là hình của ai đó khác, thì sự kích thích sẽ biến mất. Các tạp chí sẽ trả cả đống tiền để mua được hình khỏa thân của một người nổi tiếng, và không trả đồng nào cho hình khỏa thân của ai đó trông giống như người nổi tiếng, ngay cả khi đánh giá ở mức độ thể xác thì bức ảnh vô cùng giống nhau. Đây là phiên bản tình dục của câu chuyện về bức tranh của Vermeer so với tranh của van Meegeren.

Hãy xem xét một lĩnh vực mới nổi: quan hệ tình dục từ xa: người ta có thể quan hệ tình dục với người thật qua Web thông qua các tệp đính kèm cung cấp các kiểu kích thích khác nhau. Nếu tôi là một nhà đầu tư, tôi sẽ đầu tư vào đó, vì tôi nghĩ rằng một hoạt động như vậy nếu thực sự làm được sẽ vô cùng nổi tiếng. Nó sẽ cung cấp cho mọi người cơ hội quan hệ tình dục với một người thực sự (mặc dù ở xa) với rất ít hậu quả. Nó cũng cung cấp một minh họa hữu ích về các yếu tố “sâu sắc hơn” của sự hấp dẫn tình dục mà tôi đã thảo luận trước đó. Khoái cảm mà người ta có được trong trải nghiệm này sẽ phụ thuộc phần lớn vào việc ai là người đang nhấn các nút ở trang web bên kia. Một ngôi sao điện ảnh xinh đẹp? Một người cùng giới tính? Mẹ của bạn? Ở cấp độ thể chất, thì những trải nghiệm giống hệt nhau, nhưng mức độ phi-thể-chất thì mới quan trọng.

Một ví dụ cuối cùng về bản năng tự nhiên của chủ nghĩa bản chất khi nói tới ham muốn, chứng bệnh Capgras: người bệnh cho rằng những người gần gũi với mình, bao gồm người vợ/chồng của mình, đã bị thay thế với các bản sao y hệt. Lý thuyết cho rằng đây là kết quả của chấn thương vùng não chịu trách nhiệm cho các phảm ứng cảm xúc mà chúng ta có được khi chúng ta yêu thương ai đó. Người bệnh sẽ nhìn thấy ai đó giống y như vợ mình, nhưng họ không có cảm giác giống như cảm giác với vợ. Có cảm giác rằng cô ấy là một người lạ, do đó, bộ não giải quyết mâu thuẫn này bằng cách xem cô ấy như một kẻ mạo danh— có thể là một bản sao, hoặc người ngoài hành tinh, hoặc người máy.

Phản ứng thường thấy là sợ hãi và giận dữ, và những người bệnh đôi khi giết chết người thân trong gia đình mình. Nhưng có một ngoại lệ mà tôi biết, một phiên bản thực tế của vở kịch của Singer về tên ngốc đi lạc. Đây là một tình huống thực tế được đưa vào giảng dạy năm 1931 về một người phụ nữ thường phàn nàn rằng mình không thích quan hệ với người tình; anh ấy thiên phú kém và kỹ năng không tốt. Nhưng sau khi bị tổn thương não, cô ấy đã gặp một người “mới”. Anh ta trông giống hệt như người tình của cô, nhưng người này "giàu có, mạnh mẽ, đẹp trai và quý tộc." Cô ấy có những cảm xúc tình dục và lãng mạn sâu sắc hơn, và tổn thương não của cô ấy cho phép cô ấy bắt đầu lại từ đầu, để nghĩ về người yêu của mình như một cá nhân khác, một người tốt hơn. Đây là một ví dụ sinh động về chủ nghĩa bản chất của sự hấp dẫn. Như Shakespeare đã nói, "Tình yêu không nhìn bằng mắt mà bằng khối óc."


>>> Chương 4

0 nhận xét:

Đăng nhận xét