SỰ
GHÊ TỞM
Vấn đề với thịt người không nằm ở nhận định khách quan
là nó có vị dở tệ. Theo các thông tin thu thập được, nếu bạn thích ăn thịt heo,
thì bạn sẽ thoải mái mà ăn thịt người, miễn là bạn không biết là bạn đang ăn
cái gì. (Có người đã nói rằng thịt người có mùi vị giống với thịt heo đóng hộp
Spam nhất.) Thật ra, có rất nhiều câu chuyện, câu đố và truyện ngụ ngôn kể về
việc một người bị lừa ăn thịt người và cảm thấy thích nó, cho đến khi phát hiện
ra nó là cái gì.
Vấn đề của thịt người là cách mà chúng ta nghĩ về nó.
Marvin Harris đưa ra quan điểm này một cách độc đáo dựa trên côn trùng: “Lý do chúng ta không ăn chúng không phải vì
chúng bẩn và ghê tởm; đúng hơn, chúng bẩn thỉu và ghê tởm bởi vì chúng ta không
ăn chúng.” Tương tự, điều làm chúng ta ghê tởm thịt người là vì chúng ta biết
nó là thứ gì. Nó ghê tởm. Nó thấy gớm.
Cảm giác ghê tởm đóng vai trò thú vị trong việc chúng
ta thích ăn cái gì. Sự ghê tởm đã phát triển thành sự chán ghét đối với sự thối
rữa và ô nhiễm, và đặc biệt là những miếng thịt bị thối rữa. Ví dụ, một người
có thể không thích khoai lang, bánh táo, cam thảo, baklava, nho khô hoặc mì ống
nguyên cám, nhưng thường có phản ứng mạnh hơn với thịt, ăn thịt chó, ngựa và
chuột. Những sự chán ghét mạnh mẽ dành cho thực phẩm không phải là thịt thường
theo quy luật – chúng xuất xứ từ động vật (như phô mai hay sữa) hoặc những thức
ăn có ngoại hình hay kết cấu giống như động vật (Rozin lưu ý rằng động vật có vỏ
thường được coi là giống cơ quan sinh dục).
Charles Darwin diễn tả phản ứng của chúng ta với một
loại thịt mới trong điều kiện mạnh mẽ bất thường: “Điều đáng chú ý là ở một số người, họ có thể nôn mửa nhanh chóng và
ngay lập tức, đơn giản chỉ vì ý nghĩ là họ đã ăn một thức ăn bất thường, ví dụ
như thịt của một loài động vật không thường dùng làm thức ăn; mặc dù trong loại
thức ăn này không có bất kỳ chất gì khiến dạ dày khó chịu.” Phát biểu này
được cho là khá cực đoan; hoặc là Darwin đang phóng đại sự việc hoặc là những
người cùng thời Victoria với ông tương đối yếu ớt – tôi không nghĩ rằng có ai
đó sẽ cứ thế mà ói khi nghĩ tới chuyện phải ăn một loại động vật lạ. Nhưng chắc
chắn là ông đúng về chuyện nó hơi gớm thật.
Có một câu chuyện về sự ghê tởm mà tôi đã kể trong cuốn
sách gần đây nhất của mình: Descartes' Baby. Đây là phiên bản ngắn gọn: trẻ sơ
sinh và trẻ nhỏ không có cảm giác ghê tởm. Chúng không quan tâm về sản phẩm mà
bản thân chúng hay bất kỳ ai khác thải ra. Chúng sẵn sàng ăn châu chấu và các
loại côn trùng khác. Paul Rozin và đồng nghiệp của ông đã làm một thí nghiệm,
trong đó họ mời trẻ em ăn phân chó (thật ra là một món được trộn bằng bơ đậu phộng
và phô mai có mùi). Và chúng nó ăn luôn. Và theo như những gì tôi được biết,
chưa có nhà tâm lý học nào cho một đứa trẻ ăn hamburger và nói với chúng đây là
thịt người, nhưng tôi dám cá là chúng cũng sẽ vui vẻ ngoạm hết.
Khoảng vào ba hay bốn tuổi, trẻ con mới bắt đầu biết đến
sự ghê tởm. Lúc đó chúng sẽ tránh khỏi phân và nước tiểu, và chúng cũng biết rằng
nêu trong ly nước trái cây hay sữa có một con gián thì không uống được nữa. Đôi
khi chúng trở nên vô cùng nhạy cảm, gần như bị ám ảnh bởi suy nghĩ về việc thức
ăn của chúng đã chạm vào đâu hay đến từ đâu. William Ian Miller, trong cuốn Giải
Phẫu Sự Ghê Tởm, đã nói về những đứa con khó tính của mình: con gái của ông từ
chối việc lau rửa sau khi đi toilet vì con bé sợ bẩn tay, còn con trai ông sẽ lập
tức thay quần và quần lót nếu chúng lỡ dính một giọt nước tiểu.
Không ai biết được thứ gì đã dẫn đến việc xuất hiện của
sự ghê tởm. Những người theo trường phái Freud cho rằng điều này có liên quan đến
việc trẻ được dạy đi vệ sinh – điều này là không đúng. Các xã hội khác nhau có
cách dạy trẻ em đi vệ sinh rất khác nhau, và nhiều xã hội còn không có cả
toilet. Nhưng hầu như tất cả mọi người, ở mọi nơi trên thế giới này, đều cảm thấy
gớm phân và nước tiểu. Một vấn đề khác trong quan điểm của Freud là mọi người
trên thế giới đều thấy gớm máu, chất nôn ói, và thịt thối rữa, nhưng rõ ràng
chúng ta đâu có được học về các thứ này khi được dạy đi vệ sinh. Có vẻ như thứ
dẫn đến sự xuất hiện của cảm giác ghê tởm là thời điểm sinh học, một phần trong
quá trình phát triển thần kinh.
Một số chất như phân bị người trên toàn cầu ghê tởm,
nhưng cũng có sự khác biệt về văn hóa, đặc biệt liên quan đến phản ứng của
chúng ta với thịt. Quan sát của Darwin cho ta thấy rằng nghiên cứu này đóng vai
trò khá quan trọng. Không phải trẻ con được dạy rằng từng loại thịt nào là ghê
tởm, mà là, thịt là ghê tởm cho đến khi chúng được chứng minh là vô tội. Có
nghĩa là, trẻ con quan sát những loại thịt mà người xung quanh chúng ăn, và
chúng trưởng thành với cảm giác ghê tởm những thứ thịt mà chúng chưa từng thấy
ai khác ăn. Thịt là trường hợp đặc biệt. Một người trưởng thành có thể sẽ sẵn
sàng thử các loại trái cây hay rau củ mới lạ hay các thức ăn khác – khi tôi còn
bé, tôi chưa từng ăn các thanh dinh dưỡng với các loại hạt, món California cuộn,
bánh bao tôm, hay bánh cua, nhưng bây giờ thì tôi rất thích các món đó. Tôi sẽ
không ăn thử món chuột hay chó đâu.
Quân đội đã từng thực hiện vài nghiên cứu về chủ đề
này, vì những người lính, đặc biệt là các phi công, sẽ lâm vào tình huống phải
ăn những thứ không theo chế độ ăn bình thường của họ. Buộc người khác ăn những
thứ ghê tởm cũng là một cách hoàn hảo để nghiên cứu về khả năng tiếp nhận mệnh
lệnh của họ.
Ewart E. Smith đã cho xuất bản một nghiên cứu về động
lực, bắt đầu với một câu đáng quan ngại một cách mơ hồ rằng: “Đội quân dụng gần đây đã trình bày cho tổ chức
Matrix vấn đề về việc xác nhận phương pháp tốt nhất để thay đổi thái độ trong tổ
chức quân đội.” Trong đó, họ khám phá ra nhiều kỹ thuật khác nhau để bắt
người ta ăn những loại thức ăn ghê tởm, bao gồm bọ, như châu chấu chiên, và
“xăng quýt xúc xích nướng chiếu xạ”. Kết quả của nghiên cứu là chúng ta có thể
buộc người khác ăn những thứ này, nhưng không thể buộc họ thích nó được.
TẠI
SAO CÓ NHỮNG NGƯỜI LẠI ĂN THỊT NGƯỜI?
Người ta sẽ ăn thịt người trong trường hợp đói khát
tuyệt vọng, nhưng điều kinh tởm nhất để nói về con người là họ tự lựa chọn tận
hưởng cách sống ăn thịt đồng loại. Năm 1503, nữ hoàng Isabella phán quyết rằng
người Tây Ban Nha chỉ có thể nô lệ hóa những người mà sự nô lệ hóa là tốt cho họ,
điều này thúc đẩy những nhà thám hiểm người Tây Ban Nha bịa ra những câu chuyện
buồn cười về các nền văn hóa khác. Và còn điều gì tồi tệ hơn cả việc ăn thịt đồng
loại? Nhận thấy sự kỳ thị mạnh mẽ, một học giả vào những năm 1970 đã viết một
cuốn sách lập luận rằng không có những thứ gọi là văn hóa ăn thịt người; tất cả
chỉ là chuyện hoang đường.
Tuy nhiên, một số lời cáo buộc là chính xác, và có bằng
chứng chứng minh những xã hội như vậy là có tồn tại. Điều ngược lại mới là kỳ lạ.
Theo góc nhìn tiến hóa, giữa nhiều thứ khác nhau thì cuộc sống là sự cạnh tranh
nguồn protein. Sống trong một xã hội công nghiệp hóa giàu có, người ta thường
quên rằng trong phần lớn lịch sử loài người, chúng ta sống trong tình trạng đói
khát thịt. Rõ ràng là giải pháp cho chuyện này này đã ở ngay trước mắt họ, ở
con cái, bạn bè, hàng xóm của họ, và tất nhiên là ở những người mà họ ghét. Chắc
chắn các loài linh trưởng khác đã tìm ra điều này; nguyên nhân chính gây ra cái
chết cho tinh tinh và khỉ đột con là do bị giết khi còn non. Có nhiều lý do cho
chuyện này, một trong số đó - như nhà nhân chủng học Sarah Hrdy đã nói, đó là
trẻ sơ sinh là “nguồn cung cấp protein và lipid ngon lành”.
Có hai cách để ăn thịt người, mỗi một cách có lợi thế
và bất lợi khác nhau và mỗi cách đều giả định rằng bạn sẽ thẩm thấu bản chất và
linh hồn của người bị ăn.
Cách thứ nhất: ăn thịt người phong cách Endo: chờ người
ta chết vì nguyên nhân tự nhiên, rồi ăn.
Nói một cách tích cực thì việc này tương đối nhẹ nhàng.
Nó không đòi hỏi quá nhiều công sức hay bạo lực. Mặt trái của vấn đề là thức ăn
trong trường hợp này già, dai và thường bị nhiễm các bệnh nguy hiểm. Năm 1976,
Carleton Gajudusek đã thắng giải Nobel cho nghiên cứu của ông về căn bệnh kuro
giữa người Fore ở Papua New Guinea là kết quả của việc ăn thịt người, cụ thể
là, ăn não người.
Nếu bạn là người ăn thịt người theo phong cách Endo,
có nhiều cách để bạn ăn thịt người chết. Đôi khi nó khá trang trọng, đôi khi
thì nó xuề xòa. Trong những dịp hiếm hoi, người ta ăn nguyên cái xác, nhưng thường
thì phần thịt ít khi được ăn; thay vào đó thì xương được nghiền ra, hoặc là
toàn thân được thiêu thành tro, phần bột đó được trộn vào một loại thức uống hoặc
những thứ như món chuối nghiền. Ngôi sao nhạc rock Keith Richards đã kể về một
phiên bản hiện đại hơn của việc này trong buổi phỏng vấn với tạp chí âm nhạc
Anh quốc NME:
Thứ
kỳ lạ nhất mà tôi từng hốc vào ư? Bố tôi. Tôi đã hốc bố của tôi. Ông ấy được hỏa
táng, và tôi không nhịn được việc hốc ông ấy vào người bằng một cú hít.
Điểm chính ở đây không phải là việc hấp thụ protein.
Mà là hấp thu bản chất của người bạn yêu. Đối với những người ăn thịt người
phong cách Endo, nếu không làm như vậy có thể đồng nghĩa với việc sức khỏe kém,
vô sinh hoặc con cái yếu ớt.
Cách thứ hai: Ăn thịt người phong cách Exo: Tìm kiếm
những người trẻ trung khỏe mạnh. Giết họ rồi ăn thịt.
Lợi ích của việc này là người trẻ khỏe thường có nguồn
protein dồi dào, và mặt trái là họ không có muốn bị ăn thịt và có động lực mạnh
mẽ nhằm tránh khỏi việc bị ăn thịt, động lực này của họ gây nguy hiểm cho những
người muốn gia nhập câu lạc bộ ăn thịt người.
Nhiều người ăn thịt tù nhân. Đây là một sự kiện bạo lực
điển hình, và bạo lực phản ánh niềm tin bản chất. Những người tù nhân bị buộc
phải chiến đấu, với hy vọng là sự dũng cảm của họ sẽ truyền vào những người sẽ
ăn thịt họ. Thí dụ như, người Aztecs trói tù nhân của họ ở phần eo, đưa cho anh
ta một vũ khí, và liên tục tấn công cho đến khi anh ta quỵ ngã. Sau đó anh ta sẽ
bị kéo dãn ra vào cơ thể anh ta bị lóc ra để dùng phần da làm áo khoát, thịt bị
khoét ra và ăn.
Một số xã hội có các nghi lễ phức tạp, bao gồm các cuộc
đối thoại được chuẩn bị sẵn giữa những kẻ ăn thịt người và những người bị bắt
giữ. Trong một báo cáo ở Brazil năm 1554, cuộc đối thoại diễn ra như sau:
Người
trong bộ lạc: tôi là người sẽ giết anh, vì anh và người của anh đã giết và ăn
thịt nhiều người bạn của tôi.
Tù
nhân: Khi tôi chết sẽ có nhiều người trả thù cho tôi.
Cả hai loại đều là ăn thịt người và cùng có chung một
mục đích: chiếm đoạt linh hồn và bản chất của người khác. Đây liệu có phải lý
do cho việc người ăn thịt người? Những người hoài nghi có thể đặt câu hỏi rằng
liệu thực tế nghi thức ăn thịt người này vốn dĩ xuất phát từ những lý do khác,
song những người theo chủ nghĩa bản chất lại đem gắn loại ý nghĩa này cho nó,
giống như những người theo chế độ ăn kosher thường nói về lợi ích sức khỏe mà
chế độ ăn này đem lại, mặc dù mục đích nguyên thủy của việc này không phải là
như thế.
Ăn thịt người phong cách Exo có thể thực ra bắt đầu với
nguyên nhân thịt người trẻ khỏe thì bổ dưỡng, nhân tiện, ăn như vậy sẽ khủng bố
tinh thần đối thủ. Nhưng áp dụng với ăn thịt người kiểu Endo thì không hợp lý lắm.
Nghiền người già ra rồi ăn họ chẳng có tí lợi lộc nào cả. Dùng lời của người ăn
thịt người để giải thích thì tốt hơn: họ ăn thịt người để bảo quản và bảo vệ bản
chất của những người thân yêu.
ĂN
THỊT NGƯỜI THÔNG THƯỜNG
Cho đến nay, khi nói về việc ăn thịt đồng loại, người
ta vẫn chủ yếu nói về những kẻ quái dị, người nguyên thủy và những tên tội phạm
điên cuồng. Có thể bạn không phải là một trong số đó, và vì thế có thể bạn
không phải là kẻ ăn thịt người. Nhưng bạn có khả năng đã làm nhiều điều và có
vài suy nghĩ có hơi hướm giống với kẻ ăn-thịt-người. Suy nghĩ rằng việc hấp thụ
ai đó thì sẽ có được bản chất của anh ta/cô ta khá phổ biến.
Một ví dụ nổi tiếng cho việc này liên quan đến Bí tích
Thánh Thể, một nghi thức hàng triệu tín đồ Cơ Đốc Giáo thực hành hằng ngày,
trong đó họ mô tả bản thân mình đang hấp thu xác thịt và máu của Chúa. Mối
tương quan với chủ nghĩa ăn thịt người ở đây khó lòng mà lơ đi cho được, và
trên thực tế việc này đã được nêu ra để chống lại Cơ Đốc giáo vào thế kỷ thứ
16, khi người ta tranh luận rằng nghi thức này phản ánh một khuynh hướng ăn thịt
người nói chung. Bản thân điều này gợi nhớ đến sự phỉ báng đẫm máu đối với người
Do Thái, những người bị đồn rằng đã nấu những đứa trẻ theo đạo Thiên chúa và sử
dụng chúng để làm món bánh matzo. Có nhiều cuộc tranh luận thần học về việc liệu
Bí Tích Thánh Thể có thực sự được coi là ăn thịt đồng loại hay không, nhưng dù
gì đi chăng nữa, nó chắc chắn là khá giống với việc ăn thịt đồng loại:
Ai
ăn thịt và uống
huyết ta thì được sự sống đời đời; nơi ngày sau rốt ta sẽ khiến
người đó sống lại.
Bản thân tôi không phải là người Cơ Đốc Giáo, tuy
nhiên có điều gì đó về chuyện này mà tôi cảm thấy có thể hiểu được, về việc hấp
thu tinh chất của ai đó bằng cách ăn anh ta/cô ta. Đó là một hành động đầy yêu
thương, gợi nhớ đến những con quái vật trong truyện Những thứ hoang dã ở đâu của Maurice Sendak. Khi cậu bé Max bắt đầu
trở về nhà, chúng đã than khóc: "Ôi làm ơn đừng đi - chúng tôi sẽ ăn thịt
bạn - chúng tôi yêu bạn rất nhiều!"
Ví dụ duy nhất mà tôi biết về tục ăn thịt đồng loại
đương thời, được xã hội chấp thuận, trung thực với Chúa (không phải theo kiểu
tượng trưng, mà là ăn thịt và máu thật) là việc ăn nhau thai. Việc này phổ biến
hơn ở vài nơi ở Châu Á, nhưng việc này cũng xuất hiện ở Mỹ và Châu Âu, nơi mà
nó được thúc đẩy phần nào bởi phong trào Thời Đại Mới. Một trang web thảo luận
về điều này trong “tình đoàn kết với các loài động vật có vú khác” và mô tả các
công thức nấu ăn khác nhau:
Phương
pháp có vẻ nổi tiếng nhất, là chuẩn bị nhau thai tươi với tỏi và sốt cà chua.
Nó cũng có thể dùng chung với lasagna hoặc là pizza, trộn chung với nước ép rau
củ hoặc làm sinh tố nhau thai, hay phơi khô và nghiền vào món salad. Đỉnh cao của
ẩm thực nhau thai là sashimi nhau thai và thịt sống nhau thai (chế biến thật dễ
dàng — chỉ cần cắt miếng và phục vụ!).
Chính xác là, người ta cho rằng nhau thai có nguồn
protein tốt, nhưng cuộc sống hiện đại người Mỹ thì đâu có thiếu thốn protein
gì. Đây không phải là lý do dẫn đến chuyện phải ăn nó (nhau thai). Đúng hơn,
nhau thai đôi khi được cho là có một số quyền năng nhất định, chẳng hạn như khả
năng miễn dịch chống lại chứng trầm cảm sau sinh.
Có ít nhất một chương trình truyền hình về việc ăn
nhau thai. Năm 1998, một tập của sê ri Bữa tối truyền hình, một đầu bếp nổi tiếng
đã nghĩ ra một bữa tối bất ngờ cho một người vừa mới sinh con. Anh ấy đã chế biến
nhau thai thành một loại patê và phục vụ nó trên bánh focaccia. Nhiều khách
tham dự bữa tối đã bị sốc và chương trình đã bị khiển trách nặng nề bởi Ủy ban
Tiêu chuẩn Phát thanh Truyền hình Anh.
Có thể, đây là một thú vui vô hại, nhưng quả thật là
có những biểu hiện khủng khiếp của tục ăn thịt người hiện đại. Buôn lậu các bộ
phận cơ thể người, đặc biệt là người trẻ, như một phần của hệ thống tư tưởng
châu Phi gọi là muti. Ở Tanzania, các thầy phép bán da, xương và tóc của người
bị bạch tạng như một loại dược liệu mang lại sự may mắn. Hàng tá những người bị
bạch tạng đã bị giết, bao gồm trẻ nhỏ.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét